{"id":2254,"date":"2026-04-04T21:11:03","date_gmt":"2026-04-04T21:11:03","guid":{"rendered":"https:\/\/go.ianna.pl\/?p=2254"},"modified":"2026-04-10T07:28:13","modified_gmt":"2026-04-10T07:28:13","slug":"podgorze-ludzie-i-miejsca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/go.ianna.pl\/?p=2254","title":{"rendered":"Podg\u00f3rze 2026 – ludzie, miejsca, wydarzenia"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>\u00a0<\/em><\/p>\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Wpis powsta\u0142 w du\u017cej mierze przy udziale AI a dob\u00f3r postaci jest absolutnie subiektywny.<\/span><\/em><\/p>\n

AI by\u0142o weryfikowane przez: Podg\u00f3rze Przewodnik<\/em> (2020)<\/span> i portal podgorze.pl<\/em><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\n

<\/p>\n

Cesarz rzymski i arcyksi\u0105\u017c\u0119 Austrii J\u00f3zef II Habsburg<\/strong>. W 1784 roku nada\u0142 wiosce Podg\u00f3rze prawa miejskie, przekszta\u0142caj\u0105c niewielk\u0105 osad\u0119 w Wolne Kr\u00f3lewskie Miasto.\u00a0 Poprzez swoje reformy o\u015bwieceniowe (m.in. patent tolerancyjny, uw\u0142aszczenie ch\u0142op\u00f3w) oraz tworzenie nowego miasta-o\u015brodka w opozycji do lewobrze\u017cnego Krakowa. J\u00f3zef II wp\u0142ywa\u0142 na struktur\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i o\u017cywienie gospodarcze regionu.\u00a0<\/span>
\nReformy Administracyjne: Uregulowa\u0142 \u017cycie w nowym mie\u015bcie, wprowadzaj\u0105c przepisy dotycz\u0105ce zabudowy i samorz\u0105du,.<\/span>
\nRozw\u00f3j Gospodarczy: Wykorzysta\u0142 po\u0142o\u017cenie Podg\u00f3rza na styku granic i bogactwa naturalne, co mia\u0142o sprzyja\u0107 rozwojowi handlu i rzemios\u0142a, os\u0142abiaj\u0105c jednocze\u015bnie Krak\u00f3w.<\/span>
\nWp\u0142yw na region: Jego reformy (jak np. patent o podda\u0144stwie z 1781 r.) mia\u0142y szeroki wp\u0142yw na spo\u0142ecze\u0144stwo Galicji.<\/span>
\nHerb: W 1785 roku nada\u0142 miastu herb, kt\u00f3ry nawi\u0105zywa\u0142 do symboliki Habsburg\u00f3w, ale to akurat mu nie wysz\u0142o.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

fot\u00a0<\/span>Muzeum Podg\u00f3rza<\/span><\/p>\n

Skwer u zbiegu ulic J\u00f3zefi\u0144skiej, Nadwi\u015bla\u0144skiej i Piwnej, nosi\u0142 do roku 1918 nazw\u0119 placu Cesarza J\u00f3zefa II. Obecnie kojarzony z postawionym tu w 2018 pomnikiem Juliusza Leo. Cesarz patronuje r\u00f3wnie\u017c ul. J\u00f3zefi\u0144skiej kiedy\u015b g\u0142\u00f3wnej osi miasta. <\/span>Zatem dla Podg\u00f3rza \u0142askawc\u0105 cesarz by\u0142 i na dobr\u0105 pami\u0119\u0107 zas\u0142uguje.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/p>\n

Rodzina Aleksandrowicz\u00f3w<\/strong> by\u0142a znan\u0105 \u017cydowsk\u0105 rodzin\u0105 kupieck\u0105 w przedwojennym Podg\u00f3rzu, prowadz\u0105c\u0105 firm\u0119 papiernicz\u0105 i galanteri\u0119. Ich nazwiskiem nazwano charakterystyczn\u0105 kamienic\u0119 przy ul. Kazimierza Brodzi\u0144skiego (zwan\u0105\u00a0 Kamienic\u0105 Parysk\u0105, ze wzgl\u0119du na styl budynk\u00f3w nad Sekwan\u0105). Rodzina by\u0142a zwi\u0105zana z kultur\u0105, a najwybitniejszym jej przedstawicielem by\u0142 prof. Julian Aleksandrowicz<\/strong> \u2013 hematolog, filozof, badacz medycyny ekologicznej.\u00a0 <\/span><\/span>II Wojna \u015awiatowa po\u0142o\u017cy\u0142a kres \u015bwietno\u015bci rodziny, przedsi\u0119biorstwo przej\u0119li Niemcy, a wielu cz\u0142onk\u00f3w rodziny znalaz\u0142o si\u0119 w getcie.\u00a0<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/strong>Rodzina Baruch\u00f3w<\/strong> by\u0142a prominentn\u0105 \u017cydowsk\u0105 rodzin\u0105 przemys\u0142owc\u00f3w, kt\u00f3ra znacznie przyczyni\u0142a si\u0119 do rozwoju Podg\u00f3rza w XIX wieku. Ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 obejmowa\u0142a wiele sektor\u00f3w i wp\u0142yn\u0119\u0142a na \u00f3wczesny krajobraz przemys\u0142owy regionu. Protoplast\u0105 rodziny w Podg\u00f3rzu by\u0142 Majer Baruch (ok. 1768\u20131834), kt\u00f3ry przyby\u0142 z Czech. Zajmowa\u0142 si\u0119 handlem, bankowo\u015bci\u0105, zaopatrzeniem wojska, a nawet sp\u0142awem soli. Jego potomkowie, w tym Maurycy Baruch<\/strong>, przekszta\u0142cili rodzinne interesy w dzia\u0142alno\u015b\u0107 przemys\u0142ow\u0105. Rodzina by\u0142a w\u0142a\u015bcicielami m.in. m\u0142yna parowego, piekarni mechanicznej oraz du\u017cej cegielni i kaflarni w \u0141agiewnikach. Ich cegielnia by\u0142a jednym z najwi\u0119kszych zak\u0142ad\u00f3w w Galicji, a produkowane materia\u0142y budowlane wykorzystywano m.in. przy odbudowie\u00a0<\/span><\/p>\n

Krakowa po po\u017carze w 1850 r. i budowie fortyfikacji austriackich. Dzi\u0119ki sukcesom w biznesie, rodzina Baruch\u00f3w osi\u0105gn\u0119\u0142a wysoki status spo\u0142eczny, co manifestowa\u0142o si\u0119 podczas uroczysto\u015bci publicznych w Podg\u00f3rzu. Kamienica Barucha: po likwidacji dawnego urz\u0119du celnego w Podg\u00f3rzu, Maurycy Baruch wykupi\u0142 budynek i zaadaptowa\u0142 go na kamienic\u0119 czynszow\u0105. <\/span>Budynek ten do dzi\u015b jest kojarzony z jego nazwiskiem. Pomimo sukces\u00f3w pod koniec XIX wieku ich przedsi\u0119biorstwa upad\u0142y Historia rodziny Baruch\u00f3w jest istotnym elementem historii\u00a0spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej\u00a0 \u00a0zachowanym dzi\u0119ki Muzeum Podg\u00f3rza.<\/span><\/p>\n

Obecnie u Barucha mie\u015bci si\u0119 popularny klub Drukarnia – zacny!<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Rodzina Liban\u00f3w<\/strong> odegra\u0142a znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w uprzemys\u0142owieniu Podg\u00f3rza w XIX i XX wieku. Bernard Liban (1848\u20131916): Najbardziej znany przedstawiciel rodu, urodzony w Podg\u00f3rzu syn Judla i Racheli. By\u0142 wp\u0142ywowym przemys\u0142owcem pochodzenia \u017cydowskiego, chemikiem, a tak\u017ce radnym i spo\u0142ecznikiem. Bernard by\u0142 za\u0142o\u017cycielem i wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielem <\/span>firmy produkuj\u0105cej wapno i kamie\u0144 \u0142amany. Wraz z rodzin\u0105 Ehrenpreis\u00f3w prowadzi\u0142 sp\u00f3\u0142k\u0119 \u201eLiban & Ehrenpreis\u201d, kt\u00f3ra pod koniec XIX wieku by\u0142a jednym z najwa\u017cniejszych zak\u0142ad\u00f3w materia\u0142\u00f3w budowlanych w regionie. To w\u0142a\u015bnie od nazwiska Bernarda pochodzi popularna nazwa Kamienio\u0142omu Libana po\u0142o\u017conego mi\u0119dzy kopcem Krakusa a ul. Wielick\u0105.<\/span><\/p>\n

Dzi\u015b teren dawnego kamienio\u0142omu Libana jest popularnym miejscem spacerowym, znanym m.in. z pozosta\u0142o\u015bci scenografii do filmu Lista Schindlera <\/em><\/span>Stevena Spielberga.<\/strong><\/em><\/p>\n

Oskar Schindler <\/strong>niemiecki przedsi\u0119biorca kt\u00f3ry podczas II wojny \u015bwiatowej\u00a0 otwiera w okupowanym Krakowie Fabryk\u0119 Wyrob\u00f3w Emaliowanych. Zak\u0142ad\u00a0 prosperuje w oparciu o niewolnicz\u0105 prac\u0119 \u017cydowskich\u00a0robotnik\u00f3w przymusowych. Kiedy nazi\u015bci wprowadzaj\u0105 plan Zag\u0142ady na terenie Europy, Schindler zatrudnia w swojej fabryce kolejnych \u017cydowskich pracownik\u00f3w, tym samym ratuj\u0105c ich od \u015bmierci. Na kanwie tej historii powsta\u0142a\u00a0 Lista Schindlera<\/em> – poruszaj\u0105ca opowie\u015b\u0107 <\/span><\/span>o cz\u0142owieku, kt\u00f3ry nie pozosta\u0142 oboj\u0119tny i ocali\u0142 setki istnie\u0144 ludzkich w czasach terroru. Film czarno-bia\u0142y zrealizowany <\/span><\/span>\u00a0z udzia\u0142em\u00a0 polskiego operatora Janusza Kami\u0144skiego. W 1993 r. otrzyma\u0142 7 Oscar\u00f3w.\u00a0<\/span><\/p>\n

<\/div>\n
<\/div>\n
\n

Przy Placu Bohater\u00f3w Getta zachowa\u0142 si\u0119 budynek apteki Pod Or\u0142em, kt\u00f3r\u0105 podczas okupacji prowadzi\u0142 jedyny goy mieszkaj\u0105cy w getcie, farmaceuta Tadeusz Pankiewicz<\/strong>. Apteka by\u0142a miejscem kontaktowym i miejscem pomocy dla \u017byd\u00f3w. Za dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz pomocy i ratowania \u017byd\u00f3w Tadeusz Pankiewicz zosta\u0142 odznaczony medalem Sprawiedliwy w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata. Swoje wojenne wspomnienia opisa\u0142 w ksi\u0105\u017cce pt. Apteka w getcie krakowskim, kt\u00f3ra pierwsze wydanie mia\u0142a ju\u017c w 1947 roku. Zosta\u0142 pochowany na Cmentarzu Rakowickim. W 1982 roku w budynku apteki otwarto ekspozycj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 dziej\u00f3w krakowskiego getta. W 2005 roku za spraw\u0105 architekt\u00f3w Piotra Lewickiego i Kazimierza \u0141ataka plac zagospodarowano na nowo. Nowym elementem zagospodarowania przestrzennego sta\u0142y si\u0119 krzes\u0142a, sprawiaj\u0105ce wra\u017cenie porzuconych mebli, a nawi\u0105zuj\u0105ce do historycznych wydarze\u0144 wystawiania na plac mebli w czasie likwidacji krakowskiego getta.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
Roman Pola\u0144ski<\/strong> przebywa\u0142 w getcie w latach 1941\u20131943. Po ucieczce pozosta\u0142 do ko\u0144ca wojny we wsi\u00a0 Wysoka (ko\u0142o Wadowic).<\/span><\/em><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Rodzina<\/a> Stuhr\u00f3w\u00a0<\/strong> przybyli z austriackiego Schrattenbergu z czasem wtopili si\u0119 w podg\u00f3rskie mieszcza\u0144stwo\u2013 prowadzili przedsi\u0119biorstwa, byli radnymi i dzia\u0142aczami, a ich historia, od restaurator\u00f3w po prominentnych obywateli, zosta\u0142a uhonorowana wystaw\u0105 w Muzeum Podg\u00f3rza. Rodzinna kamienica jest na ul. Celnej 1. Najwybitniejszym przedstawicielem rodu by\u0142 <\/span>Jerzy Stuhr<\/b> (1947 – 2024) aktor teatralny, filmowy i dubbingowy, re\u017cyser, profesor sztuk teatralnych. Uznawany za jednego z najwybitniejszych i najpopularniejszych polskich aktor\u00f3w. \u00a0Rektor PWST w Krakowie.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Tadeusz Kantor<\/strong> ma tu centrum dokumentacji jego dokona\u0144. Cricoteka – charakterystyczny budynek przy ul. Nadwi\u015bla\u0144skiej zosta\u0142 tak zaprojektowany, by jednocze\u015bnie prezentowa\u0107 sztuk\u0119\u00a0 i stanowi\u0107 przestrze\u0144 do prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci teatralnej, muzycznej, tanecznej i performatywnej.\u00a0<\/span><\/p>\n

Tadeusz Kantor (1915\u20131990) \u2013 re\u017cyser, malarz, rysownik, teoretyk sztuki, scenograf, tw\u00f3rca happening\u00f3w, rewolucjonista teatru XX wieku, jedna z najwa\u017cniejszych postaci \u017cycia artystycznego w Polsce. Absolwent krakowskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych. Tw\u00f3rca Podziemnego Teatru Niezale\u017cnego w czasie okupacji. W 1955 r. razem z Mari\u0105 Jarem\u0105 i Kazimierzem Mikulskim za\u0142o\u017cy\u0142 Teatr Cricot 2. Prze\u0142omowym etapem w jego dzia\u0142alno\u015bci by\u0142 rozpocz\u0119ty wraz ze spektaklem \u201eUmar\u0142a klasa\u201d (1975 r.) Teatr \u015amierci. Kolejne spektakle bazowa\u0142y na wspomnieniach i w\u0142asnej pami\u0119ci artysty: \u201eWielopole, Wielopole\u201d, \u201eNiech sczezn\u0105 arty\u015bci\u201d, \u201eNigdy tu ju\u017c nie powr\u00f3c\u0119\u201d i \u201eDzi\u015b s\u0105 moje urodziny\u201d. <\/span>Siedziba Cricoteki to po\u0142\u0105czenie dw\u00f3ch budynk\u00f3w \u2013 zabytkowej elektrowni i nowoczesnej konstrukcji. Siedziba zosta\u0142a otwarta w 2014 r. <\/span>W historycznym budynku od 1900 r. dzia\u0142a\u0142a elektrownia komunalna. Po jej zamkni\u0119ciu miejsce pe\u0142ni\u0142o r\u00f3\u017cne funkcje, by\u0142 tam mi\u0119dzy innymi dom noclegowy i k\u0105pielowy dla bezdomnych czy przychodnia lekarska. Obecnie w budynku starej elektrowni znajduj\u0105 si\u0119 biura Cricoteki, archiwum oraz sala teatralna, natomiast w cz\u0119\u015bci nowej \u2013 przestrze\u0144 wystawiennicza, przestrze\u0144 edukacyjna i kawiarnia. Budynki po\u0142\u0105czone s\u0105 podziemnym holem.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Fryderyk Chopin<\/strong> by\u0142 tylko jeden raz w Krakowie – w lipcu 1829 roku w drodze do Wiednia.\u00a0 Zatrzyma\u0142 si\u0119 w zaje\u017adzie ,,Pod Czarnym Or\u0142em” przy Rynku Podg\u00f3rskim 13. St\u0105d w gronie znajomych odwiedzi\u0142\u00a0 krakowski Rynek, Sukiennice, Barbakan i Wawel, gdzie wys\u0142uchali koncertu organowego – sam Chopin nie koncertowa\u0142 w Krakowie. Odwiedzili te\u017c Collegium Maius. Podg\u00f3rze by\u0142o\u00a0 baz\u0105 do wypad\u00f3w do Ojcowa i Wieliczki. Jak si\u0119 okaza\u0142o nigdy ju\u017c nie powr\u00f3ci\u0142 do Polski. Epizod zaledwie kilkudniowy ale wart odnotowania.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Mieczys\u0142aw Kosz<\/strong> \u2013 wybitny pianista jazzowy i kompozytor. Ucz\u0119szcza\u0142\u00a0<\/span>w latach 50 do funkcjonuj\u0105cej w\u00a0 budynku przy J\u00f3zefi\u0144skiej 10 Podstawowej Szko\u0142y Muzycznej dla Dzieci Niewidomych. Obecnie jest to Szko\u0142a Muzyczna Ii II stopnia im. Bronis\u0142awa Rutkowskiego kt\u00f3ra\u00a0 wykszta\u0142ci\u0142a wielu profesjonalnych muzyk\u00f3w zasilaj\u0105cych orkiestry takie jak Sinfonietta Cracovia<\/span>\u00a0czy\u00a0Filharmonia Krakowska<\/span>. Szko\u0142a do dzi\u015b kultywuje pami\u0119\u0107 o arty\u015bcie, organizuj\u0105c Konkurs Pianist\u00f3w Jazzowych \u201eReminiscencje\u201d im. Mieczys\u0142awa Kosza. <\/span>Najbli\u017csza edycja luty 2026. Szkoda Mietka bo przed nim by\u0142a kariera \u015bwiatowa a przegra\u0142 z w\u0142asnymi demonami.<\/span><\/p>\n

<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
_________<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
Mural przy ul. Zamojskiego i jego postacie.\u00a0<\/span><\/div>\n
<\/div>\n
Wojciech Bednarski<\/strong>\u00a0 by\u0142 wybitnym pedagogiem, spo\u0142ecznikiem i jednym z najbardziej zas\u0142u\u017conych obywateli Wolnego Kr\u00f3lewskiego Miasta Podg\u00f3rza. <\/span>Jego najbardziej znanym dzie\u0142em jest park za\u0142o\u017cony w 1896 roku na terenie dawnego kamienio\u0142omu na Krzemionkach. By\u0142o to przedsi\u0119wzi\u0119cie pionierskie w skali europejskiej \u2013 Bednarski w\u0142asnym sumptem i dzi\u0119ki ogromnemu zaanga\u017cowaniu przekszta\u0142ci\u0142 nieu\u017cytki w nowoczesne miejsce rekreacji dla mieszka\u0144c\u00f3w. P<\/span>rzez wiele lat pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dyrektora szko\u0142y ludowej w Podg\u00f3rzu. By\u0142 cenionym nauczycielem i reformatorem szkolnictwa. <\/span>Przez blisko 40 lat zasiada\u0142 w Radzie Miasta Podg\u00f3rza. Anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w rozw\u00f3j infrastruktury i edukacji, dbaj\u0105c o to, by Podg\u00f3rze sta\u0142o si\u0119 nowoczesnym i samodzielnym o\u015brodkiem miejskim. <\/span>By\u0142 zagorza\u0142ym przeciwnikiem\u00a0<\/span>przy\u0142\u0105czenia Podg\u00f3rza do Krakowa. Jako radny i obywatel honorowy miasta do ko\u0144ca \u017cycia broni\u0142 jego autonomii. <\/span>Wojciech Bednarski jest dzi\u015b uznawany za „Zielonego Bohatera Podg\u00f3rza” i symbol obywatelskiej troski o przestrze\u0144 wsp\u00f3ln\u0105.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n
Agnieszka Ja\u0142brzykowska<\/strong> by\u0142a jedn\u0105 z najbardziej wp\u0142ywowych nauczycielek w Podg\u00f3rzu, pionierk\u0105 w dziedzinie edukacji dziewcz\u0105t w tej cz\u0119\u015bci Krakowa.\u00a0 W czasach, gdy rola kobiety by\u0142a \u015bci\u015ble ograniczona do \u017cycia rodzinnego, Ja\u0142brzykowska sta\u0142a si\u0119 symbolem niezale\u017cno\u015bci i oddania sprawie edukacji. <\/span>\u00a0Za\u0142o\u017cy\u0142a prywatn\u0105 pensj\u0119 dla panien. By\u0142a to plac\u00f3wka oferuj\u0105ca szeroki program nauczania i k\u0142ad\u0105ca du\u017cy nacisk na wychowanie moralne oraz patriotyczne. Ja\u0142brzykowska przyjmowa\u0142a rocznie oko\u0142o 25 uczennic. <\/span>Dzi\u0119ki swojemu zaanga\u017cowaniu w edukacj\u0119 Agnieszka Ja\u0142brzykowska sta\u0142a si\u0119 pierwsz\u0105 kobiet\u0105 na terenie obecnego Krakowa, kt\u00f3ra otrzyma\u0142a tytu\u0142 Honorowego Obywatela Miasta Podg\u00f3rza w 1887 roku. To wyr\u00f3\u017cnienie nie by\u0142o jedynym uznaniem dla jej pracy \u2013 by\u0142a tak\u017ce osob\u0105 niezwykle szanowan\u0105 w lokalnej spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3ra w trudnych chwilach, gdy nauczycielka popad\u0142a w ub\u00f3stwo, wspiera\u0142a j\u0105 finansowo.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/a><\/div>\n
<\/div>\n
Antoni Stawarz<\/strong>\u00a0 by\u0142 kluczow\u0105 postaci\u0105 w wyzwoleniu Krakowa spod w\u0142adzy austriackiej 31 pa\u017adziernika 1918. Organizowa\u0142 przej\u0119cie koszar na ul. Kalwaryjskiej co zapocz\u0105tkowa\u0142o proces wyzwolenia miasta. Walczy\u0142 w armii austro-w\u0119gierskiej i w Wojsku Polskim (m.in. wojna z bolszewikami), by\u0142 kawalerem Krzy\u017ca Zas\u0142ugi Wojskowej. Po odej\u015bciu z wojska pracowa\u0142 w krakowskim magistracie. Dzia\u0142a\u0142 w AK podczas II W\u015a.<\/span><\/span><\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
\n

Maria Wis\u0142ocka<\/strong> by\u0142a jedn\u0105 z tych kobiet, kt\u00f3re odegra\u0142y znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w wydarzeniach zwi\u0105zanych z odzyskaniem niepodleg\u0142o\u015bci. Jej dom przy pl. Lasoty, gdzie zamieszka\u0142 porucznik Antoni Stawarz, sta\u0142 si\u0119 centrum spotka\u0144 i przygotowa\u0144 do wyzwolenia Krakowa spod rz\u0105d\u00f3w austriackich. <\/span>Wspomnienia Stawarza ukazuj\u0105 Wis\u0142ock\u0105 jako osob\u0119 odwa\u017cn\u0105, pe\u0142n\u0105 po\u015bwi\u0119cenia i patriotyzmu.<\/span><\/em><\/p>\n

<\/p>\n<\/div>\n

Antoni Mateczny<\/strong>\u00a0pochodz\u0105cy z Czech by\u0142 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych postaci w historii Podg\u00f3rza, znacz\u0105co wp\u0142ywaj\u0105c na rozw\u00f3<\/span>j tej dzielnicy. W 1898 roku, podczas poszukiwa\u0144 wody pitnej na w\u0142asnej posesji u zbiegu dzisiejszych ulic Kalwaryjskiej i Konopnickiej, Mateczny odkry\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142a wody mineralnej (siarczkowej). W 1905 roku otworzy\u0142 tam zak\u0142ad k\u0105pielowy „Mateczny Zdr\u00f3j”, kt\u00f3ry nada\u0142\u00a0 tej cz\u0119\u015bci Podg\u00f3rza charakter uzdrowiskowy.<\/span>\u00a0Przez wiele lat pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 radnego Miasta Podg\u00f3rza. Bra\u0142 czynny udzia\u0142 w \u017cyciu politycznym i spo\u0142ecznym miasta przed jego po\u0142\u0105czeniem z Krakowem w 1915 roku.\u00a0<\/span>Jako in\u017cynier i w\u0142a\u015bciciel firmy budowlanej przyczyni\u0142 si\u0119 do rozbudowy infrastruktury Podg\u00f3rza. Jego nazwisko nosi dzi\u015b jedno z najwa\u017cniejszych skrzy\u017cowa\u0144 w Krakowie \u2013 Rondo Matecznego, po\u0142o\u017cone w miejscu, gdzie dawniej znajdowa\u0142o si\u0119 serce jego zak\u0142adu uzdrowiskowego.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n
Franciszek Maryewski<\/strong> by\u0142 ostatnim burmistrzem Kr\u00f3lewskiego Wolnego Miasta Podg\u00f3rza, doprowadzi\u0142 do jego zjednoczeniu z Krakowem w 1915 roku. 4 lipca 1915 roku na \u015brodku \u00f3wczesnego mostu Krakusa Maryewski symbolicznie poda\u0142 r\u0119k\u0119 prezydentowi Krakowa, Juliuszowi Leo, co przypiecz\u0119towa\u0142o akt po\u0142\u0105czenia obu miast. Sam akt po\u0142\u0105czenia podpisali ju\u017c 28 maja 1915 roku. Po w\u0142\u0105czeniu Podg\u00f3rza do Krakowa jako XXII dzielnicy, Maryewski zosta\u0142 IV zast\u0119pc\u0105 prezydenta Krakowa oraz zasiad\u0142 w krakowskiej radzie miasta.<\/span><\/div>\n
_________<\/div>\n
Juliusz Leo<\/span><\/strong>,\u00a0 w Podg\u00f3rzu u zbiegu ulic J\u00f3zefi\u0144skiej i Nadwi\u015bla\u0144skiej, niedaleko k\u0142adki im. o. Bernatka, stoi pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy jednego z najznamienitszych prezydent\u00f3w Krakowa \u2013 Juliusza Lea. Lokalizacja ta nie jest przypadkowa, ma bowiem symbolizowa\u0107 po\u0142\u0105czenie Podg\u00f3rza z Krakowem, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce w 1915 r. J<\/span>ako prezydent doprowadzi\u0142 do rozszerzenia granic Krakowa, co przyczyni\u0142o si\u0119 do znacz\u0105cego rozwoju miasta. Po obj\u0119ciu urz\u0119du prezydenta w 1904 roku Leo przyst\u0105pi\u0142 do realizacji wizji tzw. Wielkiego Krakowa. W efekcie jego dzia\u0142a\u0144 w latach 1910-1915 do Krakowa w\u0142\u0105czono szereg okolicznych miejscowo\u015bci, w tym \u2013 w 1915 roku \u2013 b\u0119d\u0105ce dot\u0105d samodzielnym miastem Podg\u00f3rze. Leo by\u0142 wybierany na prezydenta trzykrotnie i sprawowa\u0142 t\u0119 funkcj\u0119 przez ponad 13 lat. W tym czasie przeprowadzi\u0142 szereg reform, m.in. uporz\u0105dkowa\u0142 finanse miasta i zwi\u0119kszy\u0142 jego dochody, rozbudowa\u0142 sie\u0107 komunikacji tramwajowej, wodoci\u0105gi miejskie i system kanalizacji. Pod jego rz\u0105dami Krak\u00f3w zyska\u0142 now\u0105 elektrowni\u0119 i dworzec towarowy. <\/span>Juliusz Leo anga\u017cowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w dzia\u0142alno\u015b\u0107 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105. Wa\u017cn\u0105 inicjatyw\u0105 by\u0142o wykupienie Zamku Kr\u00f3lewskiego na Wawelu z r\u0105k Austriak\u00f3w w 1905 roku i przyst\u0105pienie do jego gruntownej renowacji. Tym sposobem odzyska\u0142 dla Polak\u00f3w jeden z najwa\u017cniejszych symboli narodowych. Jako pose\u0142 Leo reprezentowa\u0142 polskie interesy w austriackim parlamencie w Wiedniu \u2013 po wybuchu I wojny \u015bwiatowej uzyska\u0142 zgod\u0119 na utworzenie Legion\u00f3w Polskich w ramach armii austro-w\u0119gierskiej. Na jego wniosek Rada Miasta Krakowa przeznaczy\u0142a na rzecz Legion\u00f3w wysok\u0105 darowizn\u0119. Leo zmar\u0142 21 lutego 1918 roku, nie doczeka\u0142 zatem proklamowania wolnej Polski.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n

 <\/p>\n

<\/p>\n

Florian Nowacki<\/strong>\u00a0 burmistrz Podg\u00f3rza. By\u0142 inicjatorem osuszenia i zagospodarowania bagnistych teren\u00f3w\u00a0 uj\u015bcia Wilgi do Wis\u0142y. (1868-88, wcze\u015bniej znajdowa\u0142 si\u0119 tam tzw. Staw Kr\u00f3lewski). Dzi\u0119ki tym staraniom powsta\u0142 pierwszy publiczny ogr\u00f3d w Podg\u00f3rzu, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 centrum \u017cycia towarzyskiego dzielnicy. Park obecnie nosi imi\u0119: Planty im. Floriana Nowackiego. Na zdj\u0119ciu obelisk Maksymiliana Si\u0142y-Nowickiego, prof. UJ, przyrodnika i or\u0119downika ochrony przyrody – r\u00f3wnie\u017c w formie prawnej. Min. nowocze\u015bnia\u0142 rybo\u0142\u00f3wstwo \u015br\u00f3dl\u0105dowe. \u00a0I jak tu nie lubi\u0107 Podg\u00f3rza?<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/p>\n

Andrzej Starmach <\/span><\/strong>marszand, historyk sztuki i kolekcjoner. Od 1989 roku wraz z \u017con\u0105 Teres\u0105 prowadzi w Krakowie Galeri\u0119 Starmach, kt\u00f3ra jest jedn\u0105 z wiod\u0105cych prywatnych galerii sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej w Polsce. <\/span>Skupia si\u0119 na promocji polskiej sztuki powojennej i wsp\u00f3\u0142czesnej. Pod koniec 2023 roku Andrzej i Teresa Starmachowie przekazali miastu Krak\u00f3w kolekcj\u0119 dzie\u0142 sztuki o warto\u015bci oko\u0142o 50 mln z\u0142otych, kt\u00f3ra trafi\u0142a do zbior\u00f3w Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej w Krakowie (MOCAK) oraz Muzeum Fotografii (MuFo). Siedziba Galerii na ul. W\u0119gierskiej 5 to dawny \u00a0Domu Modlitwy Zuckera.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Edward Dembowski, <\/span><\/strong>znany jako \u201eCzerwony Kasztelanic\u201d, by\u0142 dzia\u0142aczem lewicy niepodleg\u0142o\u015bciowej, filozofem, krytykiem literackim oraz faktycznym przyw\u00f3dc\u0105 powstania krakowskiego w 1846 roku. \u0141\u0105czy\u0142 walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 z radykaln\u0105 rewolucj\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Sprzeciwia\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno konserwatyzmowi, jak i mistycyzmowi romantycznemu. <\/span>Zgin\u0105\u0142 27 lutego 1846 roku w Podg\u00f3rzu, id\u0105c na czele patriotyczno-religijnej procesji. Pr\u00f3bowa\u0142 w ten spos\u00f3b przekona\u0107 ch\u0142op\u00f3w do udzia\u0142u w powstaniu i powstrzyma\u0107 krwaw\u0105 rabacj\u0119 galicyjsk\u0105, jednak procesja zosta\u0142a ostrzelana przez wojska austriackie. Pomnik na Placu Lasoty ma i stosowny nagrobek na Starym Cmentarzu Podg\u00f3rskim te\u017c.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Juliusz Franciszek Ripper<\/strong>\u00a0 lub Julius von Ripper\u2013 urodzony w Podg\u00f3rzu (rodzina przyby\u0142a z Moraw), admira\u0142 marynarki wojennej Austro-W\u0119gier. Przez wiele lat pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 komendanta arsena\u0142u marynarki w Puli (najwi\u0119kszej bazy morskiej monarchii) oraz przewodnicz\u0105cego Komitetu Technicznego Marynarki. „Admira\u0142 Podg\u00f3rza” – pierwszy polski admira\u0142 w s\u0142u\u017cbie floty austriackiej zosta\u0142 wyniesiony przez cesarza do stanu szlacheckiego. W ostatnim roku \u017cycia, kilkakrotnie go\u015bci\u0142 u rodziny w Krakowie \u2013 spotyka\u0142 si\u0119 tu wtedy z J\u00f3zefem Pi\u0142sudskim, z kt\u00f3rym rozmawia\u0142 o ewentualnym powo\u0142aniu do \u017cycia, po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci, polskiej marynarki wojennej.\u00a0 Zmar\u0142 w 1914 r. w Wiedniu. Jego brat W\u0142adys\u0142aw by\u0142 in\u017cynierem, mieszka\u0142 i pracowa\u0142 w Wadowicach.<\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Kamienica Pod Jeleniem<\/em>. Od charakterystycznego wizerunku jelenia o dw\u00f3ch tu\u0142owiach i jednej g\u0142owie z poka\u017anym poro\u017cem – jeden z rozpoznawalnych symboli Podg\u00f3rza. Wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielami pierwotnie zajazdu byli Franciszek Ripper ojciec Juliusza w\u0142a\u015bciciel ober\u017cy na ul.Kalwaryjskiej 16 oraz dr. Marek Peiper ojciec Tadeusza, adwokat i wiceburmistrz Podg\u00f3rza.<\/span><\/p>\n

Tadeusz Peiper<\/strong> – wychowanek podg\u00f3rskiego gimnazjum, poeta, krytyk literacki, teoretyk poezji, za\u0142o\u017cyciel i redaktor czasopisma \u201eZwrotnica\u201d. Autor programu poetyckiego Awangardy Krakowskiej\u00a0 Miasto. Masa. Maszyna: Poeta nie jest kap\u0142anem, nie jest beztroskim lekkoduchem, lecz powa\u017cnym rzemie\u015blnikiem, pracuj\u0105cym w materiale s\u0142owa. <\/em>Dzi\u015b znany chyba tylko historykom literatury.<\/span><\/p>\n

<\/a>Aleksander Kotsis\u00a0<\/strong> urodzony w podkrakowskim Ludwinowie w rodzinie przyby\u0142ej ze Spiszu. Mieszka\u0142 w Podg\u00f3rzu – Kalwaryjska 18. To jeden z najbardziej cenionych malarzy polskich dzia\u0142aj\u0105cych w po\u0142owie XIX wieku. Jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 zwi\u0105zana jest ze \u015brodowiskami artystycznymi Krakowa, Wiednia i Monachium.\u00a0 Od 1850 studiowa\u0142 w krakowskiej Szkole Sztuk Pi\u0119knych. W czasie studi\u00f3w przyja\u017ani\u0142 si\u0119 m.in. z Janem Matejk\u0105,\u00a0\u00a0Arturem Grottgerem. Sztuka Kotsisa reprezentuje kierunek XIX- wiecznego realizmu. Inspirowa\u0142y go odcienie codzienno\u015bci galicyjskich miasteczek oraz ma\u0142opolskiej i podhala\u0144skiej wsi: ludzkie rado\u015bci i strapienia, tragizm egzystencji ubogich i wykluczonych, czu\u0142o\u015b\u0107 i ulotno\u015b\u0107 mi\u0119dzyludzkich relacji, dzieci\u0119ca ciekawo\u015b\u0107 \u015bwiata. Wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em fascynacji artysty by\u0142a tak\u017ce uroda podkrakowskiego i tatrza\u0144skiego krajobrazu.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Obrazy Kosiarz\u00a0<\/em>i Pogrzeb G\u00f3rala<\/em> w zbiorach Galerii Malarstwa Polskiego w Sukiennicach.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Witold Gombrowicz<\/strong> \u017cadnych zwi\u0105zk\u00f3w z Podg\u00f3rzem nie mia\u0142 ale u\u017cyteczn\u0105 rze\u017ab\u0119-hu\u015btawk\u0119 ku czci tutaj posiada. Pami\u0119tamy!\u00a0<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Budynek przy ul. Zamoyskiego 12, zabytkowy dworek z ko\u0144ca XVIII wieku. Jest wpisany do rejestru zabytk\u00f3w od 1984 r. Do lat 70. XX wieku nale\u017ca\u0142 do rodziny Michalik\u00f3w, nast\u0119pnie zosta\u0142 sprzedany rodzinie prof. Wiktora Zina<\/strong>.<\/span><\/p>\n

podgorze.pl<\/strong>: …dzi\u0119ki jego inicjatywie i zaanga\u017cowaniu uk\u0142ad urbanistyczny Podg\u00f3rskiego Rynku i jego otoczenia zosta\u0142 wpisany na list\u0119 zabytk\u00f3w, to dzi\u0119ki badaniom archeologicznym prowadzonym przez Profesora dowiedzieli\u015bmy si\u0119, i\u017c jeden z najwi\u0119kszych podg\u00f3rskich skarb\u00f3w \u2013 ko\u015bci\u00f3\u0142ek \u015bw. Benedykta stoi w miejscu ksi\u0105\u017c\u0119cego palatium, a jego otoczenie kryje w sobie pozosta\u0142o\u015bci wczesnochrze\u015bcija\u0144skiego cmentarzyska. Profesor z ochot\u0105 i wielkim zaanga\u017cowaniem w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w walk\u0119 o obron\u0119 Fortu \u015bw. Benedykta publikuj\u0105c pe\u0142ne oburzenia listy otwarte do w\u0142adz naszego miasta i kraju. Ostatni raz o Podg\u00f3rzu \u2013 jak zwykle z pasj\u0105 i jak zwykle z nieod\u0142\u0105cznym w\u0119glem opowiada\u0142 w 2006 roku…\u00a0 <\/em>Zatem Profesor zwi\u0105zki z\u00a0 Podg\u00f3rzem mia\u0142, sympatykiem tego\u017c by\u0142 i wspomnie\u0107 o nim nale\u017cy.<\/span><\/p>\n

Dom Pod Lipkami jeden z najstarszych i najbardziej autentycznych budynk\u00f3w <\/span>Podg\u00f3rza (Zamojskiego 18). pochodzi z czas\u00f3w sprzed intensywnej urbanizacji Podg\u00f3rza. Powsta\u0142 w XVIII w. przed lokacj\u0105 miasta Podg\u00f3rza w 1784, jako zajazd przy trakcie na W\u0119gry. W XIX wieku w\u0142a\u015bcicielami by\u0142a rodzina Rehman\u00f3w, przyby\u0142a z Opawy. Szczeg\u00f3lnie znany by\u0142 Franciszek Rehman<\/strong> \u2013 mistrz kominiarski, podg\u00f3rski self-made man<\/em> XIX wieku, kt\u00f3ry dorobi\u0142 si\u0119 maj\u0105tku i znaczenia. Budynek od 1966 jest w rejestrze zabytk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Z legend:<\/span><\/p>\n

Pan Twardowski<\/strong>\u00a0 zwi\u0105zki z krakowskim Podg\u00f3rzem opieraj\u0105 si\u0119 na legendach, kt\u00f3re umiejscawiaj\u0105 jego alchemiczn\u0105 pracowni\u0119 w ska\u0142ach Krzemionek Podg\u00f3rskich (Katedra Twardowskiego) i w nieistniej\u0105cym ju\u017c kamienio\u0142omie zwanym Szko\u0142\u0105 Twardowskiego – obecnie Park Bednarskiego. To tu mia\u0142 prowadzi\u0107 swoje eksperymenty, a ukryta tam pracownia alchemiczna mia\u0142a zosta\u0107 zniszczona podczas budowy ko\u015bcio\u0142a \u015bw. J\u00f3zefa. Ciekawe co go sk\u0142oni\u0142o do wizyty w Suchej Beskidzkiej, wprost przed oblicze diab\u0142a w Karczmie Rzym gdzie mia\u0142 us\u0142ysze\u0107 : Ta karczma Rzym si\u0119 nazywa, k\u0142ad\u0119 areszt na Waszeci! <\/em>No i buja si\u0119 Mistrz Twardowski na ksi\u0119\u017cycu t\u0119skno patrz\u0105c na Podg\u00f3rze.<\/span><\/span><\/p>\n

Krak<\/strong><\/span><\/p>\n

Legenda o Kraku opowiada o mitycznym za\u0142o\u017cycielu Krakowa, kt\u00f3ry podst\u0119pem pokona\u0142 Smoka Wawelskiego,\u00a0 a miasto zosta\u0142o nazwane na cze\u015b\u0107 bohatera. Istnieje te\u017c legenda o jego c\u00f3rce Wandzie, kt\u00f3ra odrzuci\u0142a niemieckiego ksi\u0119cia i po\u015bwi\u0119ci\u0142a \u017cycie, rzucaj\u0105c si\u0119 do Wis\u0142y, by zapewni\u0107 pok\u00f3j swojemu ludowi (ale to ju\u017c inna bajka i inny kopiec). Po \u015bmierci legendarnego w\u0142adczy wdzi\u0119czny lud kopiec usypa\u0142 by pami\u0119\u0107 Kraka przetrwa\u0142a.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Do tego wydarzenia\u00a0 nawi\u0105zuje \u015bwi\u0119to R\u0119kawki. Pierwotnie by\u0142y to s\u0142owia\u0144skie obrz\u0119dy po\u015bwi\u0119cone pami\u0119ci zmar\u0142ych obchodzone w\u0142a\u015bnie na kopcu Kraka. Obecnie tradycja jest kontynuowana w formie stylizowanego, \u015bredniowiecznego festynu.<\/span><\/p>\n

R\u0119kawka 2026, fot. Muzeum Podg\u00f3rza.<\/span><\/em><\/p>\n

_____________________________<\/p>\n

<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Po 13 latach, z pocz\u0105tkiem roku znika z kulinarnej mapy Podg\u00f3rza zacna i rozpoznawalna restauracja <\/span>ZaK\u0142adka Bistro de Cracovie, dzie\u0142o <\/span>Rafa\u0142a i Renaty Targosz\u00f3w<\/strong>. Przepad\u0142 kulinarny kunszt i nienaganna elegancja personelu. W niebyt\u00a0 odesz\u0142o klimatyczne i ch\u0119tnie odwiedzane miejsce. Strata niepowetowana! Ale ten koniec to mo\u017ce pocz\u0105tek czego\u015b nowego?<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

4.04’26<\/strong>, sobota przed\u015bwi\u0105teczna – znani z tego, \u017ce s\u0105 znani na Rynku Podg\u00f3rskim. Czyli wielkanocne ble-ble na potrzeby telewizyjnej \u015bniadani\u00f3wki.\u00a0 A kultowa Nyska\u00a0<\/em>wyrwana z kontekstu Hali Targowej zupe\u0142nie nie pasowa\u0142a do tego antura\u017cu glamour.\u00a0<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

c si\u0119 do Wis\u0142y, by zapewni\u0107 pok\u00f3j swojemu ludowi<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Wpis powsta\u0142 w du\u017cej mierze przy udziale AI a dob\u00f3r postaci jest absolutnie subiektywny. AI by\u0142o weryfikowane przez: Podg\u00f3rze Przewodnik (2020) i portal podgorze.pl   Cesarz rzymski i arcyksi\u0105\u017c\u0119 Austrii J\u00f3zef II Habsburg. W 1784 roku nada\u0142 wiosce Podg\u00f3rze prawa miejskie, przekszta\u0142caj\u0105c niewielk\u0105 osad\u0119 w Wolne Kr\u00f3lewskie Miasto.\u00a0 Poprzez swoje reformy o\u015bwieceniowe (m.in. patent tolerancyjny, uw\u0142aszczenie ch\u0142op\u00f3w) oraz tworzenie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1765,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-2254","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pg"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/go.ianna.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2254","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/go.ianna.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/go.ianna.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/go.ianna.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/go.ianna.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2254"}],"version-history":[{"count":166,"href":"https:\/\/go.ianna.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2254\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2731,"href":"https:\/\/go.ianna.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2254\/revisions\/2731"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/go.ianna.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1765"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/go.ianna.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2254"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/go.ianna.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2254"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/go.ianna.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}